Reumatoïde artritis (ontstekingsreuma)

Reumatoïde artritis is een chronische auto-immuunziekte die gekenmerkt wordt door gewrichtsontstekingen. Meestal zijn vooral de kleine gewrichten van handen en voeten betrokken. Wanneer reumatoïde artritis niet (of onvoldoende) behandeld wordt, kunnen chronische gewrichtsontstekingen ontstaan die op hun beurt kunnen leiden tot ernstige beschadiging van deze gewrichten.
Reumatoïde artritis kan sluipend beginnen of plots ontstaan. In principe verdwijnt de ziekte niet, maar in het verloop van de aandoening kunnen periodes van weinig klachten en uitgesproken gewrichtsontstekingen elkaar afwisselen.
De precieze oorzaak is nog onbekend, maar wellicht spelen zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren een rol in het ontstaan van deze aandoening.

Erfelijke factoren

Reumatoïde artritis is niet leeftijdsgebonden en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het is geen erfelijke aandoening, maar de aanwezigheid van bepaalde erfelijke factoren lijken voor een verhoogd risico te zorgen op het ontstaan van de ziekte. Om deze reden kan het zijn dat reumatoïde artritis binnen bepaalde families frequenter voorkomt. Naast deze erfelijke factoren zijn ook bepaalde omgevingsfactoren van belang bij het ontstaan van de ziekte. Zo is roken een belangrijke risicofactor en kan dit er ook voor zorgen dat bepaalde behandelingen minder effectief zijn.

Reumatoïde artritis wordt gekenmerkt door pijnlijke gewrichtszwellingen, vooral ter hoogte van de handen en de voeten (andere gewrichten kunnen echter ook betrokken zijn). Patiënten worden vaak ’s nachts wakker door pijnklachten en ’s ochtends zijn er frequent uitgesproken stramheidsklachten. Veel patiënten met reumatoïde artritis ervaren moeilijkheden bij dagdagelijkse taken omwille van verminderde kracht of beweeglijkheid van de gewrichten. Ook vermoeidheidsklachten worden vaak vermeld. In zeldzame gevallen kunnen ook oogontstekingen, huidletsels en longletsels ontstaan.

De diagnose van reumatoïde artritis wordt vooral gesteld op basis van de klachten van de patiënt en het lichamelijk onderzoek waarbij gewrichtszwellingen vastgesteld kunnen worden. De diagnose wordt ondersteund door een bloedonderzoek en/of door beeldvorming. Omdat geen enkele test absolute zekerheid kan geven of je reumatoïde artritis hebt, kan een definitieve diagnose soms even op zich laten wachten.

Bloedonderzoek

Bij reumatoïde artritis zijn de ontstekingswaarden in het bloed meestal hoog. Het gaat hier dan om de bezinkingssnelheid (sedimentatiesnelheid) van de rode bloedcellen en het CRP. De eiwitten reumafactoren en/of anti-CCP antilichamen zijn aanwezig bij 70 procent van alle mensen met beginnende reumatoïde artritis. Die eiwitten hebben met het afweersysteem te maken en als deze aanwezig zijn, kent de ziekte meestal een ernstiger verloop.

Beeldvorming

Om een diagnose te stellen, worden vaak röntgenfoto’s of echografieën gemaakt. Op een röntgenfoto kunnen eventuele beschadigingen ter hoogte van de gewrichten gezien worden en met echografie worden actieve gewrichtsontstekingen opgespoord.

Er zijn verschillende behandelingen beschikbaar voor reumatoïde artritis. Deze behandelingen gaan het overactieve afweersysteem onderdrukken en op deze manier de gewrichtsontstekingen tot rust brengen. Onder dergelijke behandelingen is men iets vatbaarder voor bepaalde infecties. Vaccinatie tegen griep en longontstekingen (pneumokokken) wordt dan ook aanbevolen.

Opvolging

Om de chronische gewrichtsontstekingen goed onder controle te krijgen is een stipte inname van de voorgeschreven medicatie erg belangrijk. Wanneer je een ernstige infectie hebt of bijwerkingen ervaart, is het belangrijk om steeds met je arts te overleggen.

Keuze medicatie

Bij de medicijnkeuze kijkt je arts naar de ernst van de reumatoïde artritis, het risico op bepaalde bijwerkingen, aanwezigheid van andere aandoeningen (bv. leverlijden, beperking van de nierfunctie) en de heersende terugbetalingsvoorwaarden.

Reumatoïde artritis wordt behandeld door de dienst Reumatologie.

Meer informatie vind je in deze brochure van de beroepsvereniging ReumaNet.

_{Laatste update: 27/09/24}