Systeemsclerose

Sclerodermie is een reumatische ziekte die zich kenmerkt door verharding van de huid, aantasting van de bloedvaten en/of inwendige organen. Het is een auto-immuunziekte, wat betekent dat het lichaam ‘aangevallen’ wordt door het eigen afweersysteem. Daardoor kunnen chronische ontstekingen ontstaan. Sclerodermie is ook een systeemziekte, wat betekent dat er verschillende orgaansystemen mogelijk worden betrokken in het ziekteproces. Dit kunnen, naast de huid, ook de bloedvaten, de longen, de nieren, het hart en/of het spijsverteringsstelsel zijn. Dit kan onder andere leiden tot kortademigheid, slikproblemen en/of stoelgangproblemen.

Een typisch en vroegtijdig kenmerk van sclerodermie is het fenomeen van Raynaud. Door de samentrekking van de bloedvaten, voornamelijk van de vingers en tenen, is er een verkleuring (wit, blauw en/of rood) bij kou of stress. Het Raynaudfenomeen komt echter ook bij gezonde personen vaak voor. Het is dus niet altijd een teken van een reumatische ziekte. In een latere fase ontstaat er een verdikking en verharding van de huid. Dit begint meestal ter hoogte van de vingers en/of tenen, maar kan zich geleidelijk uitbreiden. Ook kunnen gewrichtspijnen, kortademigheid, wondjes ter hoogte van de vingers, slik- en darmproblemen en nierproblemen zich voordoen.

Verschillende vormen, verschillende symptomen

Er bestaan verschillende vormen van sclerodermie, afhankelijk van de uitgebreidheid van de huidaantasting. De symptomen kunnen daardoor heel verschillend zijn van persoon tot persoon: de ene persoon heeft vooral aantasting van de huid, de andere vooral van de bloedvaten, met wondjes bij de vingers, nog een andere heeft vooral problemen met de longen.

De diagnose van sclerodermie gebeurt door een grondige bespreking van de klachten (anamnese) en lichamelijk onderzoek. Ook wordt bloed afgenomen. Dit wordt onderzocht op de aanwezigheid van antilichamen. Met een nagelriemonderzoek (capillaroscopie) worden de bloedvaten van de nagel bekeken. Zo wordt het onderscheid gemaakt tussen een onschuldig fenomeen van Raynaud (primair Raynaudfenomeen) en een fenomeen van Raynaud ten gevolge van een auto-immuunziekte (secundair Raynaudfenomeen).

Regelmatige controles

Aangezien bij sclerodermie verschillende orgaansystemen betrokken kunnen zijn, is het van belang dat op regelmatige basis een controle van de inwendige organen (hart, longen en nieren) gebeurt. Dit gebeurt door een bloed- en urineonderzoek, een wandeltest, een longfunctie, beeldvorming van de longen en een echografie van het hart.

De oorzaak van sclerodermie is op dit moment niet gekend. Ook bestaat er momenteel nog geen behandeling die de ziekte echt geneest. Wel kunnen medicijnen die op het immuunsysteem werken een gunstig effect hebben. De laatste jaren wordt veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar deze aandoening en worden verschillende veelbelovende behandelingen getest.

Sclerodermie wordt behandeld door de dienst Reumatologie.