Vasculitis

Vasculitis is de verzamelnaam voor een groep aandoeningen die gepaard gaan met ontstekingen van de bloedvaten. De oorzaak van vasculitis is vaak niet gekend. Dit wordt dan een primaire vasculitis genoemd. Een infectie (bv. HepB/HepC/Syfilis) of het gebruik van medicijnen, zoals antibiotica of ontstekingsremmers kunnen een uitlokkende factor zijn. Soms is vasculitis ook een uiting van een onderliggende, reumatische aandoening, zoals reumatoïde artritis of systeemlupus. In dit geval spreken we over secundaire vasculitis. Bij een vasculitis worden de bloedvaten aangevallen door het eigen immuunsysteem.

Verschillende vormen

Er bestaan veel vormen van vasculitis, die meestal worden ingedeeld afhankelijk van de oorzaak en van de grootte van de bloedvatontsteking of specifieke labobevindingen:

• Vasculitis van de grote bloedvaten: Arteriitis temporalis of reuscelartritis
  Dit komt het meest voor en is een ontsteking van de grotere bloedvaten (zoals de aorta of hoofdslagader en de grote bloedvaten die uit de aortaboog komen). Vaak is er ook een andere reumatische aandoening, zoals polymyalgia rheumatica of spierreuma aanwezig. Arteriitis temporalis kan leiden tot hoofdpijn, pijn in de kaken bij het kauwen (kaakclaudicatio) en zelfs tot slechter zicht en blindheid.
   
• Vasculitis van de middelgrote bloedvaten: Periarteritis nodosa of PAN
  Dit is een zeldzame vorm, die ontstekingen veroorzaakt van de kleine en middelgrote bloedvaten, vooral van de huid, nieren, spieren, zenuwen en buikorganen.
   
• Vasculitis van de kleine bloedvaten:
  • ANCA-geassocieerde vasculitis van de kleine bloedvaten:
    • Granulomatose met polyangiitis (GPA) of de ziekte van Wegener: dit gaat gepaard met de vorming van antilichamen, die vooral de kleine bloedvaten van de luchtwegen, de nieren, de longen, het neus-keel-oorgebied en de ogen kunnen aantasten.
    • Microscopische polyangitis (MPA)
    • Eosinofiele granulomatose met polyangiitis (ziekte van Churg-Strauss)
  • Immuuncomplex-geïnduceerde vasculitis van de kleine bloedvaten (bv. cryoglobulinemische vasculitis; IgA vasculitis; hypocomplementemische urticariële vasculitis)

De symptomen van vasculitis kunnen heel uiteenlopend zijn. Meestal gaan deze aandoeningen gepaard met zich algemeen niet goed voelen, verminderde eetlust, vermagering, temperatuursverhoging en/of zweten. Afhankelijk van de verschillende vormen van vasculitis kunnen er specifieke symptomen optreden zoals:

• Hoofdpijn, problemen met het zicht, kaakpijn
• Vlekken ter hoogte van de huid, ontstaan van huidwonden
• Zenuwontstekingen met ontstaan van tintelingen en slapend gevoel, vooral in de ledematen
• Nierproblemen, bloed in de urine
• Spier- en gewrichtspijn
• Herhaaldelijke ontstekingen van longen en luchtwegen, kortademigheid, hoest, neusbloedingen
• Oogontstekingen

Omdat er veel vormen van vasculitis bestaan, met uiteenlopende klachten, verschillen de onderzoeken van patiënt tot patiënt. In elk geval doet de arts een grondig nazicht van alle klachten en ook een grondig lichamelijk onderzoek. Hiernaast gebeurt ook een uitgebreid bloed- en urineonderzoek.

Beeldvorming

Afhankelijk van de aard van de klachten kan ook beeldvorming van het lichaam gebeuren, zoals een röntgenfoto van de longen of een echografie van de buik. Soms worden ook scanners ingezet, zoals een CT-scan, een NMR, een botscan of zelfs een PET-CT-scan. Die laatste is een speciaal type scanner die zoekt naar alle plaatsen van ontsteking in het lichaam. Soms zijn ook andere onderzoeken, zoals een elektromyografie (zenuwtest), oogonderzoeken, huidonderzoeken of een punctie van het ruggenmergvocht aangewezen.

Biopsie

Om de diagnose te bevestigen, moeten we soms een biopsie doen van aangetast weefsel, bijvoorbeeld een huidbiopsie, nierbiopsie of spierbiopsie.

De behandeling van vasculitis hangt sterk af van het type vasculitis. Bijna altijd wordt gestart met cortisone, vaak in hoge dosis en voor lange tijd. Omdat cortisone bij langdurig gebruik bijwerkingen kan hebben, wordt vaak ook een behandeling gegeven om de botten te beschermen tegen botontkalking (onder andere kalk en vitamine D). Ook worden de bloeddruk en de suikerspiegel goed opgevolgd. Voor sommige vasculitiden (zoals arteriitis temporalis) volstaat een behandeling met cortisone, maar bij andere vormen wordt bijkomende medicatie gegeven om het immuunsysteem beter te laten functioneren.

Keuze medicatie

Bij de medicijnkeuze kijkt je arts naar de ernst van de ziekte, de mogelijke bijwerkingen en de reactie van je lichaam en de heersende terugbetalingsmodaliteiten. Je arts maakt telkens de afweging tussen de schade die de ziekte kan teweegbrengen en de mogelijke bijwerkingen van een medicijn.

Vasculitis wordt behandeld door de dienst Reumatologie. Door de complexiteit en de variatie in symptomen, wordt bij de diagnose en de behandeling meestal een multidisciplinair team van verschillende soorten specialisten ingezet.

_{Laatste update: 16/08/2024}