Graves

Bij de oogziekte van Graves (Graves' oftalmopathie) is het weefsel in de oogkas rond het oog ontstoken. Door de ontsteking is er in de beginfase zwelling, pijn en roodheid. Later verandert de acute ontsteking in een littekenfase. De precieze oorzaak van de oogziekte van Graves is niet bekend. Er wordt aangenomen dat het een auto-immuunziekte is, waarbij een ontstekingsreactie optreedt tegen eigen weefsels in de oogkas.

In de oogkas zitten het oog, de oogzenuw en de oogspieren. Tussen al die structuren is de oogkas gevuld met bindweefsel, vetweefsel, zenuwen en bloedvaten. Afhankelijk van welke structuur ontstoken is, krijgt de patiënt andere klachten. Bij een ontsteking op de oogspieren zal de patiënt dubbelzien. Is het bindweefsel ontstoken, dan wordt het oog naar voren geduwd. De spier in de oogleden, die zorgt voor het knipperen van de oogleden, kan bij ontsteking zorgen dat het ooglid korter wordt en dat het oog groter openstaat.

De ernst van de oogafwijkingen wisselt sterk per persoon. Sommige mensen met de ziekte van Graves hebben bijvoorbeeld geen oogafwijkingen. Anderen hebben last van diverse klachten zoals:

Teruggetrokken boven- en/of onderoogleden

Door ontsteking van de spieren in de oogleden komen de bovenoogleden te hoog en de onderoogleden te laag te staan. Het gevolg kan zijn dat de ogen minder goed sluiten, vooral als ze ook uitpuilen. Dit veroorzaakt irritatie van de ogen of een zandgevoel.

Uitpuilen van de ogen

Door een ontsteking kunnen het vet en de spieren in de oogkas groter worden. De oogkas is aan alle kanten afgesloten door bot, behalve aan de voorkant. Daardoor kunnen de ogen gaan uitpuilen. Ook zwellen de oogleden op. Vaak ontstaat er ook pijn bij oogbewegingen, een drukgevoel achter de ogen en een zandgevoel.

Dubbelzien en beperkte oogbewegingen

Door de ontsteking van de oogspieren kan hun beweeglijkheid verminderen. Het gevolg kan dubbelzien zijn. Soms gebeurt dat alleen bij kijken in een bepaalde richting, soms gebeurt dat bij alle richtingen. In ernstigere gevallen kan het dubbelzien alleen opgeheven worden door het hoofd in een bepaalde stand te houden. Soms kan dit alleen nog verholpen worden door een bril waarvan een kant van het glas is afgeplakt.

Vervagende kleuren

Wanneer je ziet dat kleuren vager worden, kan dit een teken zijn van oogzenuwaantasting. Vervagende kleuren zien wordt mogelijk veroorzaakt door een beknelling van de oogzenuw. Bel zo snel mogelijk de dienst Oogziekten voor een spoedoogonderzoek.

Schildklierafwijking: bloedonderzoek

80 procent van de patiënten met de oogziekte van Graves heeft ook een te snel werkende schildklier (de ziekte van Graves). Bij de overige 20 procent werkt de schildklier normaal, of zijn alleen met een speciaal bloedonderzoek afwijkingen aantoonbaar. De kans is dan groot dat de schildklier later alsnog te hard gaat werken. In zeldzame gevallen kan de schildklier ook te traag werken. Een speciaal bloedonderzoek kan afwijkingen in schildklierwerking aantoonbaar maken.

Vervagende kleuren: spoedoogonderzoek

Vervagende kleuren zien wordt mogelijk veroorzaakt door een beknelling van de oogzenuw. Bel in dit geval zo snel mogelijk de dienst Oogziekten voor een spoedoogonderzoek. Om de werking van je oogzenuw te testen, worden vier onderzoeken gedaan:

• Gezichtsscherpte met aangepaste correctie
• Kleurenzicht
• Pupilreflexen
• Gezichtsveldtest

Bij de oogziekte van Graves worden de afwijkingen in een vaste volgorde behandeld. Dit komt doordat de ene behandelingsstap de volgende beïnvloedt. Dit zijn de vijf stappen:

1. Reguleren van de schildklierfunctie.
2. Behandelen van actieve Graves’ oftalmopathie met bestraling en/of cortisone.
3. Zijn er nog uitpuilende ogen? Dan kan een orbitadecompressie volgen.
4. Een oogspieroperatie om dubbelzien te verminderen.
5. Correctie van teruggetrokken of dikke oogleden.

Bij de meeste patiënten zijn niet alle stappen van de behandeling nodig. Welke stappen nodig zijn hangt af van de aanwezige afwijkingen. Daarnaast heeft roken een negatief effect op de oogzieke van Graves. Patiënten wordt daarom geadviseerd zo snel mogelijk te stoppen met roken.

Graves' oftalmopathie wordt behandeld door de dienst Oogziekten en de dienst Endocrinologie.