Wat is LMD?
Leeftijdsgebonden maculaire degeneratie (LMD) is in westerse landen de belangrijkste oorzaak van slechtziendheid bij mensen boven 50 jaar. Ongeveer 1 op 10 personen in deze leeftijdsgroep krijgt ermee te maken.
Bij LMD raakt de gele vlek (macula) aangetast: dit is het centrale deel van het netvlies dat instaat voor scherp en gedetailleerd zien. Daardoor wordt het steeds moeilijker om te lezen, tv te kijken, gezichten te herkennen of veilig te rijden.
Er bestaan 2 vormen van LMD:
1. Droge LMD (meest voorkomend)
- Ontstaat door geleidelijke slijtage van het netvlies.
- Verloopt traag.
- Kan leiden tot geografische atrofie: stukje bij beetje vallen lichtgevoelige cellen weg.
2. Natte LMD (minder frequent, maar ernstiger)
- Er groeien abnormale bloedvaatjes onder het netvlies.
- Deze lekken vocht of bloed en veroorzaken snelle achteruitgang van het zicht.
- Hoewel maar 10–15 % van de patiënten deze vorm krijgt, is ze verantwoordelijk voor het merendeel van de ernstige visusverliezen.
Wie loopt risico?
LMD ontstaat door een combinatie van leeftijd, erfelijke aanleg en leefstijl.
Belangrijke risicofactoren:
- Leeftijd: het risico stijgt sterk na 60 jaar.
- Genetische factoren.
- Roken: verdubbelt tot verdrievoudigt het risico.
- Hart- en vaatziekten (zoals hoge bloeddruk of hoge cholesterol).
- Voeding arm aan antioxidanten, luteïne, zeaxanthine en omega-3-vetzuren.
- Overgewicht.
- Mogelijke invloed van langdurige blootstelling aan fel UV- of blauw licht.
Behandeling van leeftijdsgebonden maculadegeneratie (LMD)
Droge LMD
Voor de droge vorm van LMD bestaat er vandaag nog geen genezende behandeling. De aanpak richt zich vooral op het afremmen van achteruitgang en het ondersteunen van de ogen.
Wat je zelf kan doen:
- Stoppen met roken.
- Gezond en gevarieerd eten.
- Regelmatige oogcontroles.
Voedingssupplementen worden soms gebruikt, maar hun effect is niet altijd wetenschappelijk bewezen.
Goed nieuws is dat er veel onderzoek loopt. Nieuwe medicijnen kunnen het ziekteproces bij sommige patiënten vertragen, al herstellen ze het zicht niet. Deze behandelingen bestaan momenteel uit maandelijkse injecties in het oog en zijn nog niet beschikbaar in België. Onderzoekers bekijken ook andere mogelijkheden, zoals eenmalige behandelingen (bijvoorbeeld via gentherapie), maar die zitten nog in een testfase.
Natte LMD
De natte vorm van LMD kan vandaag wel behandeld worden. Dat gebeurt met injecties in het oog die de lekkage van bloedvaatjes afremmen en zo het zicht stabiliseren of verbeteren.
- Meestal zijn regelmatige injecties nodig (om de 4 tot 8 weken).
- Omdat dit belastend kan zijn, worden er nieuwe behandelingen ontwikkeld die langer werken.
- Sommige nieuwe medicijnen laten toe om de tijd tussen injecties te verlengen tot 12 of zelfs 16 weken, zonder verlies van effect.
Er bestaan ook nieuwe systemen, zoals een klein implantaat in het oog dat het medicijn geleidelijk afgeeft, waardoor minder injecties nodig zijn. Niet alle nieuwe behandelingen zijn al beschikbaar of terugbetaald in België.
Veelbelovende therapieën in ontwikkeling
Onderzoekers werken aan behandelingen die minder vaak moeten worden toegediend, mogelijk zelfs eenmalig werken en in de toekomst misschien via oogdruppels kunnen worden gebruikt.
Deze behandelingen zijn nog in onderzoek, maar ze zijn hoopgevend omdat ze de zorg eenvoudiger en comfortabeler kunnen maken.
Slimmere opvolging met AI
Nieuwe technologieën met artificiële intelligentie (AI) helpen artsen om oogbeelden nauwkeuriger te analyseren. Zo kunnen veranderingen sneller worden opgemerkt en kan de behandeling beter worden afgestemd op de patiënt.
Heb je vragen? Contacteer dan zeker onze dienst Oogziekten.