Een nieuwe vorm van epidurale pijnstilling brengt comfort en mobiliteit samen. Onze zorg beweegt mee met de wensen van vrouwen in arbeid. Dankzij de ‘walking epidural’ kunnen zij zich blijven bewegen tijdens de bevalling: veilig, comfortabel en onder onze deskundige begeleiding.
De introductie van een nieuwe manier van epidurale pijnstilling op het Verloskwartier is een verbetering in de pijnbestrijding tijdens de bevalling. De traditionele epidurale analgesie had als gevolg dat vrouwen in bed moesten blijven. Deze vernieuwde aanpak van pijnstilling biedt hen de kans om – onder begeleiding – toch in beweging te blijven. Deze innovatie past perfect bij de hedendaagse focus op zorg op maat, autonomie van de patiënt en een natuurlijker verloop van de bevalling.
De inzichten over deze techniek zijn al enkele jaren verworven en de methode wordt inmiddels door een aantal Vlaamse ziekenhuizen toegepast. We kunnen stellen dat het verloskwartier van het AZ Sint-Jan Brugge een van de voortrekkers is in West-Vlaanderen.
Minder concentratie, meer bewegingsvrijheid
Deze methode van epidurale pijnstilling is een variatie op de klassieke vorm. Er wordt nog altijd een fijne katheter in de epidurale ruimte rond het ruggenmerg geplaatst via een ruggenprik. De aanpassing gebeurde in de pijnpomp die wordt aangesloten voor continue pijnstilling tijdens het hele verloop van de arbeid. Het verschil zit in de samenstelling en de toedieningswijze van de medicatie.
Er wordt een lagere concentratie en hoger volume aan verdovingsmiddel (lokaal anestheticum) gebruikt, gecombineerd met een opioïde. Daarnaast wordt het verdovend middel niet meer continu toegediend, maar via 'programmed intermittent epidural bolus' (PIEB) – een afgemeten dosis om het uur. Beiden zorgen ervoor dat de pijnzenuwen grotendeels worden geblokkeerd, terwijl de spierfunctie (de motoriek) nagenoeg behouden blijft.
Er wordt bovendien nog altijd gebruikgemaakt van 'patient-controlled epidural analgesia' (PCEA), wat betekent dat de barende vrouw de dosering binnen veilige marges zelf kan aanpassen. Dat geeft haar meer regie en betrokkenheid bij het hele proces.
Meerwaarde van actieve arbeid
De beslissing om deze nieuwe methode te introduceren werd genomen op basis van wetenschappelijke en patiëntgerichte overwegingen. Steeds meer vrouwen vragen om meer bewegingsvrijheid en actieve deelname tijdens de bevalling. Internationale studies tonen aan dat mobiliteit positieve effecten heeft op het verloop van de bevalling zoals:
- Bevordering van de indaling van het hoofd.
- Verbeterde doorbloeding van de moederkoek.
- Minder bloeddrukschommelingen bij de moeder.
- Minder nood aan urinesondage.
- Kortere arbeidsduur en minder instrumenteel geassisteerde verlossingen.
- Groter gevoel van controle, comfort en tevredenheid.
Vanuit verloskundig perspectief past deze ontwikkeling in de trend naar meer natuurlijke en persoonlijke zorg. Wel vereist de toepassing goede begeleiding met aandacht voor valpreventie en duidelijke veiligheidsprotocollen.
Implementatie op het verloskwartier
De invoering van deze techniek ging gepaard met een aantal aanpassingen waarvoor scholing over de specifieke medicatie, PCEA-instellingen en observatiecriteria werd voorzien. Daarnaast zijn duidelijke afspraken gemaakt over mobiliteitsbegeleiding en veiligheid: controles, valpreventie en toezicht tijdens beweging werden goed geregeld.
De eerste ervaringen laten zien dat, mits zorgvuldig geïmplementeerd, de ‘walking epidural’ een waardevolle toevoeging vormt aan het bestaande pijnbestrijdingsaanbod en leidt tot een hogere tevredenheid bij de patiënte.
Ervaring vroedvrouw
De ‘walking epidural’ komt nog meer tegemoet aan de visie waarvoor we als team staan binnen het Verloskwartier: ‘Natuur als het kan, techniek als het moet’.
Een belangrijk onderdeel van het ‘moedervriendelijk beleid’ binnen het BFHI (Baby Friendly Hospital Initiative)-kwaliteitslabel is tegemoetkomen aan meer beweging tijdens de arbeid.
Bij de omschakeling van de klassieke epidurale naar de walking epidural waren we als vroedvrouw heel benieuwd en keken we er vooral naar uit om de moeder meer bewegingsvrijheid te kunnen geven. Bij de klassieke epidurale verdoving is het onderlichaam vaak sterk verdoofd, waardoor één of beide benen niet meer beweeglijk zijn. Daardoor kunnen we bepaalde houdingen die de arbeid bevorderen niet uitvoeren, zoals knie–elleboogpositie bij een achterhoofdsligging. Ook na de bevalling waren de patiënten nog enkele uren verdoofd, waardoor opstaan niet mogelijk was en er vaker werd overgegaan tot het kunstmatig ledigen van de blaas.
Met de walking epidural ervaart de moeder meer controle over haar benen. Zo kan ze met gemak van houding wisselen, rechtop gaan zitten, gebruik maken van de relaxatiebal, het toilet bezoeken … Bewegen tijdens de arbeid heeft een positief effect op de indaling en de juiste positionering van het hoofd in het bekken. De moeder ervaart minder pijn, maar heeft nog wel gevoel, zodat ze het hele proces bewuster beleeft. Door de toepassing van de PCEA staat ze zelf in voor de mate waarin ze verdoofd wil zijn. De werking is nog altijd patiëntgebonden, wat wil zeggen dat de ene patiënt meer bolussen nodig heeft dan de andere. Daardoor zien we dat ‘walking‘ bij de ene gemakkelijker is dan bij de andere. Het persen tijdens de uitdrijvingsfase verloopt meer gecontroleerd en na de bevalling kan de patiënt sneller en vlotter opstaan.
Het is fijn om de patiënt het comfort te kunnen geven van minder pijn, maar toch bewegingsvrijheid en een actieve rol tijdens arbeid en bevalling.
Multidisciplinaire samenwerking
Voor de omschakeling naar deze methode werkten intern verschillende disciplines nauw samen om de vernieuwing mogelijk te maken: vroedvrouwen, pijnverpleegkundigen, de ziekenhuisapotheek, ICT, gynaecologen en anesthesisten. De bereidwilligheid om mee te denken, te leren en elkaar te ondersteunen was opvallend groot. Dankzij de gedeelde motivatie verliep de overgang naar de walking epidural vlot en succesvol. Een mooi staaltje multidisciplinaire samenwerking voor betere patiëntenzorg.
Zorg die meebeweegt
Deze nieuwe methode van epidurale pijnstilling combineert effectieve pijnstilling met behoud van mobiliteit en autonomie. Deze techniek past binnen de hedendaagse visie op verloskundige zorg: patiëntgericht, multidisciplinair en gericht op een positieve bevallingservaring. Met goede begeleiding kan de ‘walking epidural’ bijdragen aan meer comfort, controle en tevredenheid bij moeder en zorgverlener.
V.l.n.r.: Charlotte Heyndrickx (Apotheek), Luna Cole (vroedvrouw), Katrien Loose (hoofdvroedvrouw), Natalie De Four (pijnverpleegkundige), Marilyn Lemarchand (Apotheek), Wendy Vanryckeghem (vroedvrouw), Céleste Pattyn (vroedvrouw), dr. Loccufier (diensthoofd Verloskunde), dr. Vandenbulcke (Anesthesie), dr. Van Keirsbilck (afdelingshoofd MIC), dr. Delrue (diensthoofd Anesthesie)