De babyboomers worden ouder. Het is de generatie die geboren is tussen 1946 en 1964 en van jongs af op actieve wijze heeft deelgenomen aan het verkeer. Ouder worden kan gepaard gaan met aandoeningen die de rijvaardigheid beïnvloeden. Onderzoek toont aan dat het aantal ongevallen toeneemt bij oudere chauffeurs.
Het Centrum Samen Veilig Mobiel is een initiatief dat in 2015 is gestart. Dat om de rijvaardigheid van oudere chauffeurs op wetenschappelijk verantwoorde wijze in te schatten, advies te geven en een veilige verkeersdeelname te promoten. Gestart in Hasselt is het ondertussen verspreid over het Vlaamse land met centra in Gent, Mechelen en Brugge en heeft het de steun van de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV).
Binnen het Geriatrisch dagziekenhuis van het AZ Sint-Jan Brugge werd in september 2025 gestart met het initiatief ‘Samen Veilig Mobiel’. Mensen van 70 jaar of ouder kunnen hier terecht voor een evaluatie van hun rijvaardigheid.
Kenmerkend voor de werking van het Centrum Samen Veilig Mobiel is de combinatie van zowel onderzoek van de medische rijgeschiktheid én rijvaardigheid bij vermoeden van verminderde rijveiligheid. De medische rijgeschiktheid wordt beoordeeld aan de hand van bijlage 6 van het KB aangevuld met nazicht van relevante cognitieve vaardigheden zoals aandacht en reactiesnelheid. Het rijvaardigheidsonderzoek wordt uitgevoerd met een rit op de weg.
Mobiliteit als sleutel tot zelfstandigheid
Voor veel mensen betekent autorijden meer dan zich enkel verplaatsen van punt A naar punt B. Het staat symbool voor hun vrijheid en behoud van zelfstandigheid.
Met het ouder worden neemt het risico toe op ziekte en aandoeningen die mogelijk een invloed hebben op een veilige verkeersdeelname:
- Een verminderd zicht.
- Een trager reactievermogen.
- Inname van bepaalde medicatie.
- Cognitieve problemen.
- Minder goede kennis van het verkeersreglement.
- …
Het Centrum Samen Veilig Mobiel helpt die zaken in kaart te brengen en een gepast advies te voorzien.
Het doel van dit centrum is om de oudere weggebruiker zo lang mogelijk actief en veilig aan het verkeer te laten deelnemen. Veilig voor zichzelf, maar ook voor de andere weggebruikers.
Multidisciplinaire samenwerking
Het Centrum Samen Veilig Mobiel is ingebed in het Geriatrisch dagziekenhuis, zodat de evaluatie multidisciplinair verloopt. De verpleegkundige van het Geriatrisch dagziekenhuis start met een aantal basisonderzoeken, zoals bloeddruk en hartslag.
Daarna wordt een ergotherapeutisch assessment afgenomen.
“Als ergotherapeuten hechten we veel belang aan het behoud van zelfredzaamheid, mobiliteit en participatie”, vertellen ergotherapeuten Nanou en Fara. “Vanuit een cliëntgerichte en holistische visie voeren we daarom een uitgebreid assessment uit naar de rijgeschiktheid van de patiënt, waarbij de patiënt steeds wordt bekeken binnen zijn of haar persoonlijke, sociale en fysieke context.”
“Tijdens het intakegesprek brengen we het dagelijks functioneren van de patiënt in kaart en maken we een inschatting van de mate van kwetsbaarheid (frailty). Daarnaast bespreken we de rijervaring, het rijgedrag en de huidige verkeersdeelname. Om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van het functioneren binnen de eigen leefwereld, wordt ook de sociale context betrokken bij het gesprek en vullen naasten indien mogelijk afzonderlijk de ‘niet-pluis checklist’ in.“
“Vervolgens worden verschillende testen afgenomen waarbij onder andere cognitieve functies, aandacht, mobiliteit, leervermogen en inzicht in verkeerssituaties worden geëvalueerd. “
De geriater neemt een anamnese en klinisch onderzoek af. Daarbij gaat de arts na of de patiënt voldoet aan de lichamelijke en geestelijke minimumnormen die bij wet vastgelegd zijn.
Op basis van alle verzamelde gegevens wordt een eerste advies geformuleerd.
Als er twijfel bestaat over de rijvaardigheid, kan aanvullend een rijtest op de openbare weg met een professioneel rijinstructeur worden ingepland. Die rijtest is afgestemd op de gebruikelijke rijomstandigheden en rijervaring van de patiënt.
De wegrit wordt afgelegd in de eigen wagen én in aanwezigheid van partner, kind of mantelzorger. Indien nodig kan er ook beslist worden om een huurwagen met dubbele bediening te gebruiken. Dat in het kader van de veiligheid van alle personen in de wagen. De rijinstructeur observeert onder meer de snelheid, voertuigbeheersing, kijkstrategieën, positie, reacties. Dit is géén examen, maar een evaluatie gericht op risico’s en aandachtspunten. Na de wegrit maakt de rijinstructeur een uitgebreid rapport over aan het team van Samen Veilig Mobiel.
Het uiteindelijke advies wordt altijd besproken met de patiënt en, indien gewenst, zijn of haar naasten.
- Positief: je mag veilig blijven rijden, eventueel met opfristraining.
- Positief onder voorwaarden: als er leerbare knelpunten zijn (bv. visie of verkeersinzicht), kan een gerichte training volgen.
- Uitdoofscenario: geleidelijke begeleiding richting rijstop in de nabije toekomst.
- Negatief advies – rijstop: als er ernstige beperkingen of risico’s zijn. We helpen je dan om vervoersalternatieven te zoeken, zodat je mobiliteit maximaal behouden blijft.
Terugblik op het afgelopen jaar
Op 25 september 2025 zagen we de eerste patiënt in het Centrum Samen Veilig Mobiel. Een jaar later halen we de kaap van 50 patiënten, waarvan 17 vrouwen en 33 mannen.
Die patiënten komen voornamelijk op doorverwijzing van huisarts, familie, neuroloog, geriater of politierechtbank.
Gegeven adviezen in het Centrum Samen Veilig Mobiel
Samen Veilig Mobiel: niet omdat leeftijd telt, maar omdat elke bestuurder het verdient om veilig en met vertrouwen onderweg te zijn.