Psoriasis artritis

Psoriasis artritis (PsA) is een reumatische aandoening, waarbij patiënten met psoriasis ook een gewrichtsontsteking hebben. Die ontsteking kan zich voordoen ter hoogte van de perifere gewrichten (artritis), tussen het heiligbeen en het bekken (sacroiliitis) en/of de ruggenwervels (spondylitis). Psoriasis artritis is herkenbaar door gewrichtspijn en -zwelling, pijn en stramheid in de rug en/of het bekken.

Kenmerken aandoening

Bij de meeste personen wordt er in de eerste plaats alleen psoriasis vastgesteld. Pas later ontwikkelen zich ook de gewrichtsklachten. Bij 15 procent van de patiënten zijn er echter eerst artritissymptomen en treedt later pas psoriasis op. Psoriasis artritis komt even vaak voor bij mannen als bij vrouwen. Hoe PsA precies ontstaat, is nog niet gekend. Wel spelen genetische, immunologische en omgevingsfactoren een rol in de ontwikkeling van de ziekte. Zo hebben directe familieleden van iemand met psoriasis of PsA zelf ook een groter risico op het ontwikkelen van psoriasis of PsA. Ook blootstelling aan bepaalde infecties kan bijdragen tot het ontstaan van PsA.

Pijn, zwelling en stramheid van de gewrichten zijn veelvoorkomende klachten bij psoriasis artritis. De betrokken gewrichten zijn vaak rood en voelen warm aan. Bij het merendeel van de patiënten zijn minder dan vijf gewrichten betrokken bij de gewrichtszwelling (asymmetrische polyartritis). Minder vaak komt symmetrische polyartritis voor, waarbij meer dan vijf gewrichten zijn aangetast.

Stramheid en pijn ter hoogte van het bekken en/of de (lage) rug komen ook vaak voor. De stramheid treedt vooral ’s ochtends en bij rust op en kan enkele uren aanhouden. Doorgaans brengt bewegen verbetering. De rugpijn komt op tijdens rust en tijdens de tweede helft van de nacht. Soms kan er ook een soort oogontsteking (uveïtis) optreden en wordt het oog rood en pijnlijk. Verder worden ook nagelafwijkingen, zoals putjes of verkleuring in de nagel, geassocieerd met psoriasis.

Verschil reumatoïde artritis

PsA lijkt op reumatoïde artritis. Het verschil is dat bij PsA mogelijk ook de eindkootjes van de vingers worden aangetast. Dit gebeurt niet bij reumatoïde artritis. Ook kan een volledige vinger of teen zwellen; een ‘worstvinger of –teen’ (dactylitis).

Artritis mutilans

Artritis mutilans met gewrichtsdestructie en –vervorming, waardoor het gewricht kan inzakken en inkorten, komt slechts zelden voor. Door een ontsteking van de peesinsertie op het bot (enthesitis) kan er last zijn ter hoogte van de achillespees en in de brede bindweefselband die onder de voetzool loopt, van de bal van de voet naar het hielbeen (plantaire fascia).

Om vast te stellen of je psoriasis artritis hebt, doen we de volgende onderzoeken:

Bloedafname

Bij PsA zijn de ontstekingswaarden in het bloed meestal verhoogd. Het gaat hierbij om een verhoogde bezinkingssnelheid (sedimentatiesnelheid) van de rode bloedcellen en het CRP. Verder kan in het bloed ook een genetische merker, namelijk HLA-B27, worden opgespoord. De aanwezigheid hiervan kan duiden op een verhoogde kans voor de ontwikkeling van onder andere PsA.

Beeldvorming

Beeldvorming van het bekken en de rug kan gebeuren om tekenen van ontsteking in de bekkengewrichten en de wervels op te sporen. Doorgaans volstaan Röntgenfoto’s (Rx) hiervoor. Bij twijfel kan een MR-scanner worden ingezet om een ontsteking op te sporen die op de Rx niet te zien is.

De behandeling van psoriasis artritis bestaat doorgaans uit de volgende onderdelen:

Beweging

Beweging, eventueel ondersteund door kinesitherapie, is een van de hoekstenen van de behandeling. Hiermee worden niet enkel de pijn en stramheid verlicht, maar zo blijft ook de beweeglijkheid van de rug, de heupen en de gewrichten behouden.

Medicatie

Medicatie, zoals NSAIDs, dient om de ontsteking te onderdrukken en de pijn te verlichten. Afhankelijk van de ernst van de aantasting mogen deze geneesmiddelen soms alleen worden genomen bij een opstoot van de klachten. Bepaalde patiënten moeten deze medicijnen echter dagelijks innemen om de symptomen te onderdrukken. Als de behandeling met een bepaald NSAID onvoldoende effect heeft, kan een andere NSAID gebruikt worden. Als je last krijgt van je maag door de NSAIDs, dan is het mogelijk om hierbij een maagbeschermer in te nemen om deze klacht te verlichten.

Wie matige artritis heeft en onvoldoende baat heeft van NSAIDs, of deze niet verdraagt, kan DMARDs (Disease-modifying antirheumatic drugs), zoals methotrexaat of leflunomide, voorgeschreven krijgen.

Biological DMARDs

Als de NSAIDs en de DMARDs niet verdragen worden, of als de klachten blijven, dan kunnen ‘biological’ DMARDs worden ingezet, waaronder bijvoorbeeld een TNF-α-inhibitor. Deze medicatie wordt toegediend via injectie onder de huid of via een baxter in het ziekenhuis. Biological DMARDs onderdrukken de ontsteking door in te grijpen in het immuunsysteem. Daardoor ontstaat een verhoogde vatbaarheid voor ziektes. Vaccinatie voor griep en voor pneumokokken is dus aan te raden. Tevens moeten voor de start van dergelijke medicatie een Mantoux-test en een radiografisch nazicht van de longen gebeuren om een (latente) tuberculose-infectie uit te sluiten. Die kan namelijk opflakkeren door deze medicatie.

Injectie

Corticosteroïden kunnen geïnjecteerd worden bij een groot gewricht om de ontsteking lokaal te onderdrukken. Corticosteroïden in pilvorm innemen wordt afgeraden bij PsA, omdat hiermee mogelijk een opstoot van huidpsoriasis wordt uitgelokt.

Psoriasis artritis wordt behandeld door de dienst Reumatologie.