Tuberculose (TBC)

Tuberculose (TBC/TB) is een ernstige infectieziekte, veroorzaakt door bacteriën (mycobacterie, tuberkelbacterie of bacil van Koch) die vooral het longweefsel aantasten. Soms verspreiden de bacteriën zich via de bloed- en lymfevaten. Hierdoor kunnen ook andere organen, zoals de lymfeklieren, gewrichten, hersenen en nieren, aangetast worden.

Besmetting via lucht

Tuberculose is besmettelijk en wordt alleen via de lucht overgedragen. De ziekte is niet overdraagbaar bij aanraking van bijvoorbeeld eetgerei, kleding, beddengoed of andere voorwerpen. Ook door contact met besmet lichaamsvocht wordt TBC niet overgedragen. Wanneer iemand met TBC hoest, praat, niest of lacht, komen wel de tuberkelbacteriën in de lucht. Wie in buurt is, kan die bacteriën vervolgens inademen. De ingeademde bacteriën dringen de longen binnen en veroorzaken een kleine ontsteking die meestal spontaan geneest.

Latente tuberculose

Bij de meeste mensen die besmet worden met TBC, houdt het lichaam de infectie onder controle door de eigen immuniteit. Dat heet latente tuberculose. Deze mensen zijn niet ziek en op dat moment niet besmettelijk.

Manifeste of actieve tuberculose

Bij minder dan 5 procent van de mensen breidt de ontsteking zich uit. Dat heet manifeste of actieve tuberculoseziekte.

Open longtuberculose – besmettelijk!

Als de ontsteking is uitgebreid en er ook gehoest wordt, is er sprake van open longtuberculose. Deze mensen zijn besmettelijk voor hun omgeving.

Iedereen kan tuberculose krijgen. Jonge kinderen en personen met een verminderde immuniteit zijn vatbaarder voor de ziekte. Momenteel komt actieve tuberculose in België voor bij minder dan 10 op de 100.000 Belgen per jaar.

Aanhoudende hoest, vaak met fluimen, pijn op de borst, bloedfluimen, vermoeidheid, vermagering, gebrek aan eetlust, koorts en/of nachtelijk zweten zijn symptomen van tuberculose. Soms zijn de klachten minimaal of zelfs volledig afwezig.

Wanneer er besmetting met tuberculose wordt vermoed, kan je volgende testen krijgen:

Tuberculinehuidtest (THT) / mantouxtest / intradermotest

2 eenheden tuberculine (0,1 ml PPD RT 23 SSI) wordt in de huid (intradermaal) midden op de onderarm ingespoten. 3 tot 5 dagen later is het resultaat vaak duidelijk.

• Geen reactie is dikwijls geen besmetting. Eventueel wordt 2 maanden later de test herhaald ter controle.
• Als de huid is opgezet en/of verhard, dan is er sprake van TBC. Je bent niet noodzakelijk ziek of besmettelijk.
• Bij twijfel: bijkomend bloedonderzoek (Interferon Gamma Release Assay of IGRA-test) kan latente tuberculose bevestigen.

Een longfoto (RX-thorax) bepaalt de verdere behandeling. Een normale longfoto betekent meestal dat de patiënt niet ziek noch besmettelijk is voor anderen.

Bacterieel onderzoek

Het bacterieel onderzoek van opgehoeste slijmen uit de luchtwegen (sputum) is essentieel voor de bevestiging van de diagnose, voor de behandeling, voor de selectie van antibiotica en om te bepalen of je besmettelijk bent. Je moet op drie opeenvolgende ochtenden de ochtendslijmen opvangen en afgeven voor microscopisch onderzoek en kweek in het labo. Kan je geen slijmen ophoesten? Dan kan een zoute vloeistof worden gebruikt om de slijmen los te krijgen. Een bronchoscopisch onderzoek, met een kleine longspoeling (bronchoalveolaire lavage), kan ook voldoende slijmen opleveren voor het bacterieel onderzoek. De uitslag van de bacteriële kweek kan soms pas na 6 weken duidelijk zijn.

Besmetting controleren

Als bij jou TBC is vastgesteld, wordt bij mensen uit je onmiddellijke omgeving nagegaan of ze ook besmet of ziek zijn. Ook hier wordt een tuberculinehuidtest ingezet en/of een longfoto genomen.

De behandeling van TBC bestaat uit het innemen van een combinatie van verschillende antibiotica (tuberculostatica) gedurende lange tijd – meestal 6 tot 9 maanden. De inname van tuberculostatica dient strikt volgens voorschrift te gebeuren om alle tuberkelbacteriën te doden. Alleen op die manier kan terugval en/of resistentie (het ongevoelig worden voor de antibiotica) van de bacteriën worden vermeden. 

Tuberculose is volledig te genezen als de behandeling strikt gevolgd wordt.

Tuberculose wordt behandeld door de dienst Longziekten (pneumologie).